2018-жылдын 25 - октябрындагы № 2662-VI 2017-жылы Кыргыз Республикасында адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктеринин сакталышы жөнүндө  Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) баяндамасы тууралуу

25-10-2018 17:40

2017-жылы Кыргыз Республикасында адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктеринин сакталышы жөнүндө  Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) баяндамасы тууралуу

 

 

Кыргыз Республикасынын Конституциясынын 74-беренесинин
6-бөлүгүнүн 2-пунктуна ылайык 2017-жылы Кыргыз Республикасында адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктеринин
сакталышы жөнүндө Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) баяндамасын угуп,

Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңеши т о к т о м  к ы л а т:

1. 2017-жылы Кыргыз Республикасында адамдын жана жарандын укуктары менен эркиндиктеринин сакталышы жөнүндө Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) баяндамасы эске алынсын.

2. Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) төмөнкүдөй сунуштары мамлекеттик органдарга, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдарына, уюмдарына кароо үчүн жөнөтүлсүн:

1) Кыргыз Республикасынын Өкмөтү:

-калкты коопсуз ичүүчү суу менен камсыздоо маселелерин чечүүгө багытталган, ошондой эле суу менен жабдуу тутумун куруу, оңдоо жана реконструкциялоо боюнча аткарылган иштерди кабыл алууда каражаттардын максаттуу чыгымдалышын контролдоону күчөтсүн;

-калкты коопсуз ичүүчү суу менен жабдуу маселелерин чечүү үчүн багытталган финансы каражаттарынын жер-жерлерде максаттуу чыгымдалышын контролдоо процессине жарандык коомдоштукту тартуу боюнча чараларды көрсүн;

-Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2008-жылдын 30-декабрындагы № 736-токтому менен белгиленген жер алдындагы сууларды алып чыгаруу (жер казынасынан алып чыгуу) максатында жер казынасын пайдалануу укугуна бонустардын ставкаларын төмөндөтүү жөнүндө маселени карасын;

-билим берүү программаларына суу ресурстарын сарамжал пайдалануу боюнча сабактарды киргизүү жөнүндө маселени карасын;

-2027-жылга чейин улгайган жарандардын турмуш сапатын жакшыртуу боюнча комплекстүү программанын багыттарын аныктоодо жана иштеп чыгууда Картаюу көйгөйлөрү боюнча эл аралык Мадрид планынын сунуштарын, улгайган кызматкерлердин эмгек укуктарына тиешелүү болгон Эл аралык эмгекти уюштуруунун № 162 сунуштарын, ошондой эле “Картаюу жана ден соолук” баяндамасында көрсөтүлгөн БДУнун сунуштарын негиз катары алсын;

-Майыптардын укуктары жөнүндө конвенцияны ратификациялоо тууралуу мыйзам долбоорун даярдоо жөнүндө маселени жана Конвенциянын талаптарын этап боюнча аткаруу үчүн финансы каражаттарын издеп табуу мүмкүнчүлүгүн карасын;

-ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген балдарды багууну жүзөгө ашырган ата-энелердин (башка адамдардын) эмгеги үчүн компенсацияларды төлөөнү белгилөө жана тиешелүү финансы каражаттарын издеп табуу жөнүндө маселени карасын;

-“Чет өлкөлөрдөгү мекендештерди колдоо боюнча мамлекеттик саясаттын негиздери жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 16-беренесинин 2-бөлүгүнө ылайык:

чет жерлерде жашаган мекендештерге мамлекеттик колдоо көрсөтүү программасын бекитсин;

мыйзамды ишке ашырууну камсыз кыла турган зарыл ченемдик укуктук актыларды кабыл алсын;

-Кыргыз Республикасынын мигрант жарандарынын эмгек миграциясы өлкөсүндө болуу статусуна карабастан алардын социалдык жана экономикалык укуктарын коргоого, ошондой эле эмгек ишмердүүлүгүн жүзөгө ашыруу мезгилинде ылдам көнүгүү жана базалык керектөөлөрүн канааттандыруу үчүн шарттарды түзүүгө багытталган укуктарын коргоону күчөтсүн;

-пенсиялык камсыздоо жана медициналык камсыздандыруу жаатында кызматташуу жөнүндө Россия Федерациясынын жана Казакстан Республикасынын өкмөттөрү менен эки тараптуу макулдашуулардын долбоорлорун иштеп чыксын, анда аталган мамлекеттердин аймактарында убактылуу болгон биздин жарандардын пенсиялык укуктарын ишке ашыруу жана медициналык жактан тейлөө механизмдери каралсын;

-жашы жете электерге тиешелүү болгон мүлктү менчиктен ажыратууга мыйзамдуу өкүлдөрүнө уруксат берүү жөнүндө социалдык өнүктүрүү башкармалыктарынын чечимдерин Балдардын иштери боюнча комиссиялар бекитүү же бекитүүдөн баш тартуу тууралуу чечимдер кабыл алууга негиз болгон критерийлерди иштеп чыгуу маселесин карасын; аталган категориядагы иштерди кароонун ар бир учурунда жаңыдан сатылып алынган турак жайдын үлүшүн жашы жете элекке милдеттүү жол-жоболоштуруу жөнүндө маселе мыйзамдуу өкүлдөрдүн жана социалдык өнүктүрүү башкармалыктарынын алдына коюлсун;

-адамдын укуктары менен эркиндиктерин, анын ичинде тынч чогулуштарга эркиндикке укуктарынын сактоонун үзгүлтүксүз мониторингин жүргүзсүн;

-ички иштер органдарынын кызматкерлерин коргоо каражаттары – калкандар, шлемдер, октон коргоочу кийим-кечектер, ок өтпөгөн жилеттер жана от өтпөгөн транспорттук каражаттар менен камсыздасын;

-Кыргызстан Республикасынын Министрлер кабинетинин
1991-жылдын 1-июлундагы № 321 токтому менен бекитилген Алгачкы текшерүүлөрдү жүргүзгөн адамга, тергөөчүгө, прокурорго же сотко чакырууга байланыштуу күбөлөргө, жабырлануучуларга, эксперттерге, адистерге, котормочуларга жана калыс күбөлөргө чыгымдардын ордун толтуруунун тартиби жана өлчөмдөрү жөнүндө нускаманы колдонуудагы мыйзамдардын талаптарына ылайык келтирсин; ошондой эле алгачкы текшерүүнү жүргүзгөн адамга, тергөөчүгө, прокурорго же сотко чакырууга байланыштуу кол жаңсап которуучулардын чыгымдарынын ордун толтуруунун тартиби жана өлчөмдөрү каралган жоболорду киргизүү мүмкүнчүлүгүн карасын;

-кулагы начар уккан жана кулагы укпаган жарандардын катышуусу менен сот өндүрүшүн жүзөгө ашыруу үчүн Кыргыз Республикасынын Жогорку сотун жана жергиликтүү сотторун кол жаңсап которуучулар менен камсыздоо чыгымдарын карасын;

-кармоонун ар кандай режимдери жана түрлөрү менен соттолгондорду дифференциалдуу кармоону камсыздасын;

-Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн 2018-жылдын 1-мартындагы
№ 119-токтому менен бекитилген 2018-2030-жылдарга Кыргыз Республикасынын калкынын психикалык ден соолугун коргоо боюнча Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнүн программасынын ишке ашырылышын камсыз кылсын;

2) Кыргыз Республикасынын Жогорку соту:

-жерди пайдалануу (анын ичинде көп батирлүү турак жай үйлөрүнүн үйлөргө чектеш жер участоктору боюнча), атап айтканда аларды ижарага берүү тартибине тиешелүү маселелер боюнча соттук практиканы жалпыласын;

-Кыргыз Республикасынын Конституциясынын жана мыйзамдарынын соттор тарабынан сакталышына көңүл бурсун, негизсиз соттук баш аламандыктар фактыларынын орун алгандыгы боюнча жарандардын укуктары бузулган учурларды, ошондой эле соттор тарабынан иштерди кароодо бир жактуу, субъективдүү мамиле жасоо учурларын болтурбасын;

-мыйзам менен чатагы бар балдардын иштери боюнча адистештирилген сот түзүү мүмкүнчүлүгүн карасын;

-ювеналдык юстиция маселелери боюнча судьяларды окутууну туруктуу негизде жүзөгө ашырсын жана мыйзам менен чатагы бар балдардын иштерин кароодо алардын ишинин сапатын контролдоону камсыздасын;

-тосмолордун артында (торчо менен тосууда) соттук териштирүү учурунда соттолуучуларды кармоону азайтуу жөнүндө жетекчиликти иштеп чыксын;

-процесстин башка катышуучулары менен соттолуучунун бирдей укуктарын камсыздоо үчүн шарттарды түзүү жөнүндө маселени карасын (тосмолордун артына стол орнотуу, башкача айтканда ички торчолор менен тосуу);

-тараптардын атаандаштык жана тараптардын тең укуктуулук принцибин сактоо темасы боюнча судьяларга “тегерек стол” уюштурсун;

-соттук иштерди кароо мөөнөттөрүнүн сакталышын контролдоону камсыздоо зарылчылыгы жөнүндө жергиликтүү соттордун төрагаларына жетекчиликке алуу түшүндүрмөлөрүн берсин;

-сотко чакыруу боюнча соттук териштирүүлөргө жүйөсүз себептер менен келбеген адамдарга карата айып пул салуу зарылчылыгы жөнүндө сотторго жетекчиликке алуу түшүндүрмөлөрүн берсин;

-ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдар үчүн жеткиликтүүлүктү камсыздоо предметине карата соттордун имараттарын инвентаризациялоо жол-жоболорун жүргүзсүн;

-соттордун имараттарында ден соолугунун мүмкүнчүлүгү чектелген адамдарга маалымдоо үчүн Брайл шрифтин колдонуу (анын ичинде соттук иштерди угууга багытталган) жөнүндө маселени карасын;

-соттордун имараттарын оңдоодо жана курууда ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдардын аларга жеткиликтүүлүк мүмкүнчүлүктөрүн, анын ичинде колясканын жардамы менен жүргөндөргө мүмкүнчүлүктөрдү, башка жардамчы каражаттар жана көмөкчү каражаттар менен жабдууларды эске алсын;

-бөгөт коюу чаралары жөнүндө мыйзамдарды соттор тарабынан колдонуу практикасын иликтесин жана төмөнкүдөй тиешелүү жетекчиликке алуу түшүндүрмөлөрүн берсин:

камакка алуу түрүндө бөгөт коюу чарасын тандоодо жана узартууда мыйзамдардын ченемдеринин так сакталышын камсыздоонун зарылчылыгы жөнүндө;

тиешелүү сунуштамаларды чечүүдө формалдуу мамилелерине жол бербөө жөнүндө, анткени айыпталган адамдарды камакка алуу адамдын жана жарандын укуктарын, эркиндигин жана жеке кол тийбестигин чектеген бөгөт коюунун эң катуу чарасы болуп саналат;

соттук териштирүүлөрдү кийинкиге калтырууга алып келген себептердин жана шарттардын талдоосун жүргүзүү зарылчылыгы жөнүндө;

3) Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасы:

Балдардын иштери боюнча комиссиялардын ишин көзөмөлдөөнү күчөтсүн;

-Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин профилактикалык эсебине жашы жете электерди эсепке коюунун жана эсептен чыгаруунун негиздүүлүгү жана мыйзамдуулугу жаатында Жашы жете электердин иштери боюнча инспекциянын ишин көзөмөлдөөнү күчөтсүн;

-жабырлануучулардын, күбөлөрдүн жана башка катышуучулардын сот процессине келүүсүн камсыздоо боюнча иштерди күчөтсүн;

-прокуратура органдарынын кызматкерлеринин күнөөсү боюнча айыптууларга тиешелүү тартип чараларын колдонуу менен жабырлануучунун, күбөнүн жана башка катышуучулардын сот процессине келүүсү камсыздалбаган учурларга туруктуу талдоо жүргүзсүн;

-ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдардын укуктарын сактоо (пандустарды, перилаларды, лифттерди, же башка көмөкчү каражаттарды орнотуу), ошондой эле ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдардын керектөөлөрүн камсыз кылган СНиПтердин талаптарынын сакталышын контролдоо боюнча мыйзамдардын аткарылышын көзөмөлдөөнү күчөтсүн;

4) Кыргыз Республикасынын Саламаттыкты сактоо министрлиги:

-Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлиги менен биргеликте:

улгайган адамдарга диагностикалык изилдөөлөрдү дайындоодо баш тартууларды болтурбоо боюнча иштерди жүргүзсүн, аларга берилүүчү дарылоого талдоо жүргүзсүн, жарандардын бул категориясын дарылоо жана реабилитациялоо спецификасынын маселелери боюнча актуалдуу клиникалык протокол иштеп чыксын;

үй-бүлөлүк медицина борборунун, фельдшердик пункттардын деңгээлинде жакшы улгаюу процесси жана шарттары жөнүндө маалыматтарды таратсын, калкка тиешелүү маалыматтык материалдарды түзсүн;

-Балдардын республикалык психиатриялык ооруканасынын имаратын (Чүй областынын Ивановка айылы) капиталдык оңдоо үчүн каражаттарды артыкчылыктуу тартипте бөлсүн;

-Балдардын республикалык психиатриялык ооруканасын (Чүй областынын Ивановка айылы) балдардын дарыгер-психиаторлорунун кошумча штаты менен камсыз кылсын;

-Бишкек шаарындагы Республикалык психикалык ден соолук борборунун бөлүмдөрүн капиталдык оңдоо үчүн кошумча каражаттарды бөлүү жөнүндө маселени карасын;

-психиатриялык мекемелерде санитардык-гигиеналык шарттарды жана тамактанууларды контролдоону камсыз кылсын;

-Бишкек шаарынын Республикалык психикалык ден соолук борборунун базасында жана башка региондордо психикалык оорулардан жабыр тарткан 14төн 16 жашка чейинки курактагы балдарды дарылоо үчүн бөлүмдөрдү түзүү жөнүндө маселени карасын;

5) Кыргыз Республикасынын Эмгек жана социалдык өнүктүрүү министрлиги:

-улгайган адамдарды пенсияга чыгууну пландаштырууга өбөлгө түзгөн даярдоо программаларын иштеп чыксын жана иш жүзүнө киргизсин. Атап айтканда, улгайган адамдарга төмөнкүдөй маалыматтарды берүү онлайн ресурсун түзүү:

-укуктук, анын ичинде пенсияга ыктыярдуу чыгуу, пенсиялык камсыздоонун кепилдиктери, ай сайын социалдык жөлөк пул алуу мүмкүнчүлүгү тууралуу маалыматтарды;

-стационардык жана жарым стационардык жеткиликтүү мекемелерди кошуп алганда акы төлөнүүчү жана бекер социалдык кызмат көрсөтүүлөр, жеткиликтүү мекемелер (мекеменин конкреттүү дарегин жана ар бир кызмат көрсөтүүнүн конкреттүү мазмунун, аларды көрсөтүү шарттарын, сапатсыз кызмат көрсөтүүлөргө даттанууларды берүү жол-жоболорун, тиешелүү мекемелердин жана уюмдардын байланыш маалыматтарын, жеткиликтүү жерлерди көрсөтүү менен) жөнүндө;

регионалдык кесиндиде эмгек ишмердүүлүгүн улантууну каалагандар үчүн ишке жайгаштыруунун ар кандай мүмкүнчүлүктөрү жөнүндө;

улгайган адамдар үчүн бош убактыларын уюштуруу үчүн (региондор боюнча) көмөк көрсөтө ала турган клубдар же кызмат көрсөтүүлөр жөнүндө;

бул чөйрөдө билим берүүнүн, окутуунун мүмкүнчүлүктөрү, келечектери жөнүндө;

жакшы картаюу процесстери жана шарттары жөнүндө;

улгайган адамдарды өлкөдө жеткиликтүү болгон ар кандай башка формалар менен колдоо жөнүндө;

-турмуштук татаал кырдаалдарга тушуккан улгайган адамдар үчүн бекер социалдык кызматтарды алуу мүмкүнчүлүктөрүнүн спектрин азайтпай туруп, улгайган адамдар үчүн стационардык, күндүзү жана үйүндө багуунун кошумча акы төлөнүүчү кызматтарын киргизсин;

-социалдык кызматкерлердин иштеринин шарттарын ырааттуу жакшыртуу чараларынын спектрин иштеп чыксын, ошондой эле аларды аттестациялоо механизмдерин өркүндөтсүн;

-социалдык кызматкерлердин адистиктерин жогорулатуу курстарынын мазмунуна геронтологиялык маселелерди киргизсин;

-ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдарды ишке кабыл алуу үчүн салыктык төлөөлөрдүн жеңилдетилген шарттары менен иш берүүчүгө экономикалык дем берүү маселесин карасын;

-ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген адамдар үчүн жумушчу орундарын жабдууга иш берүүчүнүн чыгымдарын мамлекет тарабынан компенсациялоо маселесин карасын;

-үй-бүлө институтун чыңдоо жана өнүктүрүү боюнча калктын маалымдуулук деңгээлин жогорулатуу тутумун иштеп чыксын;

-жетим балдар жана ата-энелеринен кароосуз калган балдар үчүн бала багып алган үй-бүлөлөрдүн кызмат көрсөтүүлөрүн өнүктүрүүнү күчөтсүн;

-жетим балдар жана ата-энелеринен кароосуз калган турак жайга муктаж балдар багылган мекемелердин (менчигинин түрүнө карабастан) бардык жетекчилерин үй-бүлөлөрдү жана балдарды колдоо боюнча бөлүмдөрдүн жетекчилери менен биргеликте аларды турак жайды (жер участогун) кезексиз алуу укугу менен эсепке коюуну милдеттендирсин. ЖӨБ органдарында жана жергиликтүү мамлекеттик администрацияларда тиешелүү жыйынтыктарга жетишкенге чейин бул багытта план ченемдүү иштерди жүргүзсүн;

-балдардын интернаттык мекемелерден качуусуна өбөлгө болгон себептерди жана шарттарды талдоого алсын, ошондой эле аларды четтетүү боюнча чараларды көрсүн жана андай фактылардын келип чыгышына күнөөлүү адамдарды жоопкерчиликке тартсын;

-өнөкөт психикалык оорулуу балдарды адистештирилген социалдык мекемелерге которуу жөнүндө маселени чечүү үчүн Кыргыз Республикасынын Саламаттык сактоо министрлиги менен ведомстволор аралык өз ара аракеттенүүлөрдү уюштурсун;

-Токмоктогу № 2 аралаш психоневрологиялык социалдык-стационардык мекеменин мончо комплексин жана ашканасын куруу жөнүндөгү маселени чечсин;

6) Кыргыз Республикасынын Билим берүү жана илим министрлиги:

-ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген балдар үчүн жалпы билим берүү мекемелерин көмөкчү каражаттар жана жабдуулар (атап айтканда пандустар, лифттер, класстарда атайын орундар, коомдук ажатканаларда атайын кабинкалар ж.б.) менен жабдууну карасын;

-жалпы билим берүү уюмдарда баланы айрым бир мөөнөткө коштоп жүрүү үчүн (баланы жаңы кырдаалга көнүктүрүү үчүн) адис (же ата-энесин) берүү мүмкүнчүлүгүн карасын;

-үй-бүлөлөрүндө тутунган диний жана башка ынанымдарына карабастан балдардын билим алуусун камсыздасын;

-мектеп фондуларына акчалай жыйноо практикасын болтурбоо боюнча чараларды көрсүн;

-мыйзам деңгээлинде жалпы билим берүүчү уюмдарга караштуу коомдук фонддорду түзүүгө тыюу салган тиешелүү сунуштарды даярдасын жана киргизсин;

-мектепке барбаган ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген балдарды эсепке алуу мониторингин күчөтсүн;

-инклюзивдик билим берүү программасы боюнча ден соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелген балдардын билим алуусуна тоскоолдуктарды четтетүүгө багытталган балдардын иштери боюнча комиссиянын, медициналык-социалдык-эксперттик комиссиянын жана психологиялык-медициналык-педагогикалык комиссиянын ортосунда өз ара аракеттенүү усулдарын иштеп чыксын;

-Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматы менен биргеликте ТИЗОдо кармалган бардык балдардын орто билим алуусу үчүн шарттарды түзсүн жана окутуунун үзгүлтүксүздүгүн камсыздасын;

-мектептердин штаттык тизмесине мектеп психологунун кызмат ордун киргизүү жөнүндө маселени карасын;

7) Кыргыз Республикасынын Тышкы иштер министрлиги:

-Кыргыз Республикасынын жарандарына консулдук кызматтардын жана укуктук жардамдын жеткиликтүүлүгүн жогорулатуу үчүн Россия Федерациясында консулдук өкүлчүлүктөрдү кеңейтүү практикасын күчөтсүн;

-Консулдук мамилелер жөнүндө Вена конвенциясына жана Россия Федерациясы менен Кыргыз Республикасынын ортосундагы Консулдук конвенцияга ылайык камакта кармалган адамдарга укуктук жардам көрсөтүү боюнча чараларды күчөтсүн;

-Кыргыз Республикасынын Москвадагы элчилигинин консулдук бөлүмү көрсөткөн кызмат көрсөтүүлөр жана укуктук жардам, алардын регламенти жөнүндө Кыргыз Республикасынын жарандарынын толук жана сапаттуу кыргыз жана орус тилдеринде маалымдалышын камсыз кылсын;

8) Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлиги:

-кармалган жана камактагы балдардын туугандарын (жакындарын жана башка адамдарды) өз учурунда кабарландырсын;

-жашы жеткен жана жашы жетелек адамдарды УКИлерде бирге кармоо учурларын, ошондой эле алардын дене-бой жана/же моралдык-психологиялык байланышта болуу мүмкүнчүлүктөрүн болтурбасын;

-ички иштер органдарынын кызматкерлери тарабынан тынч чогулуштарга укуктарынын сакталышынын кепилдигин белгилеген Кыргыз Республикасынын мыйзамдарын жана башка ченемдик укуктук актыларын тикелей сактоону камсыздасын, кызмат ордуна жана сиңирген эмгегине карабастан укук бузуулардын жана сөзсүз боло турган жазалоо фактыларынын бардык фактыларын тыкыр изилдесин;

-ыкчам жана башка милдеттердин мүнөзүнө карабастан тынч чогулуштар эркиндигине укуктарды кепилдеген конституциялык ченемдерге ылайык Кыргыз Республикасынын Ички иштер министрлигинин Коомдук коопсуздук башкы башкармалыгынын ишин, ошондой эле бузуулардын бардык фактыларын тыкыр изилдөөнү камсыздасын;

-адамдын укуктарын жана эркиндиктерин сактоо боюнча ички иштер органдарынын кызматкерлеринин укуктук билимдерин жогорулатсын;

-ички иштер органдарынын жетекчилиги тарабынан катардагы кызматкерлерге карата субъективдүү мамиле жасоо (мыйзамсыз иштен бошотуу ж.б.) учурларын болтурбасын;

-камактагы адамдардын шарттарын жакшыртуу үчүн Ысык-Көл областынын Тоң, Жети-Өгүз жана Түп райондорунун ИББларынын УКИлерин ичүүчү суу, жуунуучу жай жана санитардык түйүндөр менен камсыз кылсын;

9) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматы:

-“Ысык линия 115” кызматынын операторлору менен соттолгон жашы жете электердин ортосунда телефон байланышы боюнча жашыруун сүйлөшүүлөрдү жүргүзүү үчүн № 14 тарбиялоо колониясын үн угулбаган өзүнчө бөлмө менен камсыз кылсын;

-№ 25 ТИЗОдо жайгашкан айып пул изоляторунда капиталдык оңдоолорду Кыргыз Республикасынын мыйзамдарынын талаптарына ылайык жүргүзсүн;

-Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Жазаларды аткаруу мамлекеттик кызматынын өзгөчө режимдеги ТК-19 колониясына № 25 ТИЗОдон өмүр бою эркиндигинен ажыратууга соттолгондорду этаптоо жөнүндө маселени карасын;

-соттолгон психикалык оорулууларды Кызыл-Жар айылындагы Республикалык психиатриялык ооруканага адекваттуу дарылоо жүргүзүү үчүн которуу жөнүндө маселени карасын;

-№ 25 ТИЗОнун камераларындагы камактагыларды кармоонун чектик лимитин ашыруу фактыларына жол бербесин;

10) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик сот-эксперттик кызмат диний экспертизаны жүзөгө ашырууга тийиш болгон эксперт-дин адистерине квалификациялуу талаптарды иштеп чыксын;

11) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Мамлекеттик каттоо кызматы (мындан ары – Мамкаттоо кызматы) мыйзамдарда белгиленген мөөнөттөрдү сактоо жана кармалгандардын инсандыгын, ошондой эле УКИлерде кармалгандардын санын аныктоо үчүн зарыл болгон Мамкаттоо кызматынын электрондук маалыматтар базасына тергөөчүлөрдүн жеткиликтүүлүгүн камсыз кылсын;

12) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Экологиялык жана техникалык коопсуздук боюнча мамлекеттик инспекция:

-курулуш фирмаларында эмгек мыйзамдарын сактоо предметине карата туруктуу мониторингди жана контролду жүзөгө ашырсын;

-эмгекке укук жөнүндө калктын маалымдуулук деңгээлин жогорулатуу максатында маалыматтык-агартуу программаларын иштеп чыксын жана жүзөгө ашырсын;

-жарандардын эмгектик укуктарынын бузулушун болтурбоо максатында менчик компаниялардын жана уюмдардын жетекчилери үчүн эмгекке укуктары маселелери боюнча окутуу жүргүзсүн;

13) Кыргыз Республикасынын Өкмөтүнө караштуу Милдеттүү медициналык камсыздандыруу фонду пациенттердин жана алардын туугандарынын прейскуранттык кызматтар жөнүндө өзүнүн маалыматтарына жана токтомуна ачык жеткиликтүүлүгүн камсыздасын;

14) Бишкек шаарынын мэриясы:

-жерди пайдалануу маселелерин кароодо Кыргыз Республикасынын колдонуудагы мыйзамдарынын талаптарын тикелей сактасын;

-Бишкек мэриясынын, ошондой эле мэрияга караштуу Жер ресурстары башкармалыгынын соттук инстанциялардагы мыйзамдуу кызыкчылыктарын алып барган кызматкерлердин ишин контролдоону күчөтсүн, ошондой эле алардын өз кызматтык милдеттерине объективдүү эмес, ак ниетсиз жана шалаакы мамиле жасоо учурларына бөгөт койсун;

15) жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары:

-ичүүчү суу менен жабдуу тутумунун иштөөсү, ал тутумдарды эскплуатациялаган ишканалардын иши, таза суунун сапаты үчүн контролду өз компетенцияларынын чектеринде күчөтсүн;

-ичүүчү сууну сарамжал пайдалануу жана өз убагында акы төлөөлөрдү камсыздоо боюнча калк арасында агартуучулук иштерди күчөтсүн;

-калктуу конуштарды өнүктүрүү программасын иштеп чыгууда калктын аярлуу жана негизги максаттуу топторунун бири катары улгайган адамдарга көңүл бурсун;

-улгайган адамдардын керектөөлөрүнө жергиликтүү деңгээлде үзгүлтүксүз баа берүүнү жүргүзсүн, өз ишинде улгайган адамдардын жана калктын башка аярлуу топторунун (ден-соолугунун мүмкүнчүлүктөрү чектелгендер сыяктуу) жашоо турмушун жергиликтүү деңгээлде жакшыруу прогрессин динамикада байкоого өбөлгө түзгөн көрсөткүчтөрдүн тутумун иштеп чыксын жана киргизсин;

-улгайган адамдар үчүн уюштурулуучу иш-чараларды ар кандай муундагы адамдардын катышуусу жана позитивдүү өз ара аракеттенүү мүмкүнчүлүгүн түзгөн инклюзивдик мамиле жасоо көз карашынан карасын;

-жергиликтүү деңгээлде улгайган адамдардын жана жаштардын арасында волонтердук демилгелерди өнүктүрсүн;

-улгайган адамдар үчүн жергиликтүү деңгээлде жеткиликтүү болгон кызмат көрсөтүүлөр жөнүндө маалымат берсин, расмий веб-сайттарда жана телефон боюнча жеткиликтүү болгон сурап-билүү кызматтарын уюштурсун жана улгайгандардын укуктары, жергиликтүү деңгээлдеги мекемелер, социалдык кызмат көрсөтүүлөр жөнүндө так маалыматтарды берип турсун;

16) балдардын иштери боюнча комиссиялар:

-турмуштук татаал кырдаалга туш болгон балдарга карата иш материалдарын кароодо социалдык өнүктүрүү башкармалыктарынан үй-бүлө менен жеке иштөө планын жана/же баланы коргоо боюнча жеке планды талап кылсын;

-үй-бүлө менен жеке иштөө жана/же баланы коргоо боюнча жеке планды бекитүүдө турмуштук татаал кырдаалга туш болгон жашы жете электер, атап айтканда мыйзам менен чатагы бар балдар менен мектептик психологдун ишине өзгөчө көңүл бурсун;

-үй-бүлө менен жеке иштөө планын жана/же Балдардын иштери боюнча комиссиянын чечими боюнча интернат тибиндеги балдар мекемелерине, анын ичинде ар кандай реабилитациялык борборлорго алты айга жайгаштыра турган баланы коргоо боюнча жеке планын бекитүүдө социалдык өнүктүрүү башкармалыктарынын алдына баланы үй-бүлөсүнө кайтарып берүү үчүн чара көрүүнүн зарылчылыгы, же болбосо андай мүмкүнчүлүк болбогон учурда – туугандарынын үй-бүлөсүнө, багып алуучу (фостердик) үй-бүлөгө багып алууга берүү маселесин койсун. Социалдык өнүктүрүү башкармалыктары тарабынан баланы алты ай өткөндөн кийин интернаттык мекемеге жөнөтүү жөнүндө сотко документтерди берүү эң акыркы чара катары каралсын;

-социалдык өнүктүрүү башкармалыктары тарабынан интернат тибиндеги балдар мекемелеринде алты ай болуу мөөнөтүн узартууга жол бербөө боюнча чараларды көрсүн;

17) Кыргыз Республикасында өлкөнүн адистештирилген жогорку окуу жайлары жана илимий-изилдөө институттары улгаюу жаатындагы изилдөө иштерин өнүктүрсүн жана изилдөөлөрдү колдоого алсын;

18) мамлекеттик жалпыга маалымдоо каражаттары:

-улгайган адамдар жөнүндө маалыматтарды берүүдө мамилелерин кайра карасын; улгайган адамдардын дене бою, социалдык жана укуктук көйгөйлөрү гана эмес, ошондой эле алардын жакшы жана позитивдүү улгаюу мүмкүнчүлүктөрүн көрүүгө өбөлгө түзгөн, балансташтырылган маалыматтарды берсин;

-коомдо карылыкты жана улгайган адамдарды, алардын ден соолугун, мүмкүнчүлүктөрүн, аракеттерин, активдүү жашоо мүнөзүн позитивдүү кабыл алуулардын калыптанышына өбөлгө түзсүн;

-жакшы жана активдүү картаюу процесстери жана шарттары жөнүндө коомчулукка маалымдасын;

-улгайган адамдардын жеке өзгөчөлүктөрүн жана жетишкендиктерин эске алуу жаатындагы маалыматтарды чагылдырсын. Улгайган адамдар мамлекеттин жана коомдун өнүгүшүнө мурда кошкон салымы гана эмес, учурда олуттуу салым кошууну улантып жаткан инсан катары каралсын;

-улгайган адамдарды пенсия, жөлөкпул, оору, зордук контекстинде гана эмес, алардын спортто, маданиятта, билим берүүдө болгон жетишкендиктеринин жана кызыкчылыктарынын контекстинде карасын.

3. Ушул токтомдун 2-пунктунда көрсөтүлгөн тиешелүү мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, уюмдар ар жылдык баяндаманын жыйынтыктары боюнча кабыл алынган Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) сунуштарын ишке ашыруу боюнча маалыматты Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) Аппаратына үч айлык мөөнөттө берсин.

4. Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысы (Омбудсмени):

Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) атайын баяндамаларын Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине киргизүүдө “Кыргыз Республикасынын мамлекеттик тили жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын 10-беренесинин 1-бөлүгүнүн жана
14-беренесинин, “Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешинин Регламенти жөнүндө” Кыргыз Республикасынын Мыйзамынын
164-беренесинин 1-бөлүгүнүн бузулгандыгына жол берилгендиги үчүн Кыргыз Республикасынын Акыйкатчысынын (Омбудсменинин) орун басарларын, аларга жүктөлгөн милдеттерди талаптагыдай эмес аткарганы үчүн, бул токтом кабыл алынган күндөн тартып 10 жумушчу күндүн ичинде тартиптик жазага тартууну караштырсын;

ушул токтомдун 2-пунктунда көрсөтүлгөн тиешелүү мамлекеттик органдар, жергиликтүү өз алдынча башкаруу органдары, уюмдар тарабынан сунуштардын ишке ашырылышынын мониторингин жүргүзсүн жана Кыргыз Республикасынын Жогорку Кеңешине кезектеги ар жылдык баяндаманы киргизүүдө маалымат берсин.

 

 

 

Төрага                                                                                 Д.А. Джумабеков

 

 



Көрүүлөрдүн саны : 56